ARAP KAYNAKLARINA GÖRE Şİİ ULEMASININ CİHAT FETVALARI ÇERÇEVESİNDE BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA IRAK CEPHESİ

Özet
Birinci Dünya Savaşı’nın Irak Cephesi, İngilizlerin Kasım 1914 tarihinde Basra’ya çıkarma yapması ile açılmıştır. Savaşta İslam âlemini harekete geçirmek isteyen Osmanlı Devleti Kasım 1914’te Cihat ilan etmiştir. Irak cephesinde İngilizler ile devam eden savaşta, Şii ulemanın önemini ve cihat harekâtının etkisinin bilen Osmanlı Devleti ulemanın dini, askeri ve siyasi rolüne önem vermeye başlamıştır. Şii ulemasının da katıklarıyla bu fetvanın Irak Cephesi üzerinde önemli etki yaratmıştır. İngilizlerin Basra’ya çıkarma yapmasından sadece birkaç gün sonra Basralı din adamları ve ileri gelenler işgale karşı harekete geçmiştir. Kerbela, Necef, Samarra ve Kazımiye’de bulunan Şii uleması Kasım 1914’te İngiliz güçlerine karşı Cihat ilan etmiştir. Şii uleması İngilizlere karşı savaşta, Şii toplumun cihada aktif katılımlarını sağlayabilmek için fetvalar yayınlamıştır. Irak’ın orta ve güney kesimlerindeŞii ulemanın fetvaları halk tarafından büyük kabul görmüş ve binlerce gönüllü, savaşa katılmıştır. Şii uleması halkı cihada teşvik etmiş, mücahitlere önderlik yapmış, onları savaş meydanlarında organize etmiştir. Ulema bizzat çatışmalara katılarak savaşta önemli katkılarda bulunmuştur. Bu çalışmada Arapça literatür esas alınarak I. Dünya Savaşı sırasında Şii Ulemasının cihat fetvaları çerçevesinde Irak cephesi incelenecektir. Cihat fetvalarına değinildikten sonra savaş sırasında ulema – toplum etkileşiminin üzerinde durulacaktır. Bununla birlikte ulemanın Irak cephesindeki katkıları ele alınacaktır. Son olarak Osmanlı - Şii uleması ilişkilerinin geldiği nokta ve sonuçları irdelenecektir

Anahtar Kelimeler: I. Dünya Savaşı, Osmanlı, Irak, Şii, Cihat

IRAQI FRONT IN THE WORLD WAR I WITH RESPECT TO THE JIHAD FATWAS OF CLERICS ACCORDING TO ARABIC RESOURCES

Abstract
Iraqi front of World WarI, opened on November 1914 with the landing of British army in Basra. The Ottoman who wanted to involvethe Islamic world to war declared jihad on November 1914. The Ottoman was aware of the Shia cleric’s importance and influence therefore pay attention to their religious, military and political role. The jihad declared with the contribution of the Shia has a significant impact on İraqi front. Just a few days after the landing of the British army in Basra, the clerics and notables has acted against the occupation. Shiite clerics in Necef, Kerbela, Samarra and Kazimiya has declared jihad against British army in November 1914. In the war against the British army, the Shiite clerics announced fatwas in order to enable active participation of the Shiite society in the jihad. The jihad fatwas of the Shiite clerics have well-received and thousands of volunteers in the central and southern part of Iraq joined the battle. Shiite clerics has encouraged jihad, led the mujahids, organized them on the battlefield and have made a significant contribution in the war through there personally participation in war. In this study World War I Iraqi front in the frame of shiite clerics jihad fatwas have been investigated based on the Arabic literatures. Referred to jihad fatwas, it discussed the Shiite clerics–society interaction. Also took up their contributions on the Iraqi front. Finally, last point and results of Ottoman – Shiite clerics relationship will be discussed.

Keywords: World War I, Ottoman, Iraq, Shia, Jihad