1960-1980 DÖNEMİ TÜRKİYE’NİN ÜÇÜNCÜ DÜNYA VE İSLAM ÜLKELERİYLE İLİŞKİLERİ

Özet
1960-1980 yılları arası dönem hem uluslararası sistemde hem de Türk Dış Politikası’nda önemli değişiklere sahne olmuştur. Bahsi geçen dönemde uluslararası sistemin iki süper gücü Amerika Birleşik Devleti (ABD) ve Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş’ta yaşanan yumuşama (détente) sonucu, bu iki süper gücün etrafındaki görece küçük devletlerin dış politikalarındaki hareket alanları genişlemiştir. Türkiye de Soğuk Savaş döneminde ABD’nin liderliğindeki Batı bloğunun bir üyesi olarak yumuşama nedeniyle görülen hareket serbestliğinden yararlanmıştır. Soğuk Savaş’ta yumuşama döneminin getirdiği hareket serbestliğinin yanında bu dönemde ortaya çıkan uluslararası gelişmeler Türk Dış Politikası’nda temel değişimleri de beraberinde getirmiştir. Bu dönemde Küba Füze Krizi yaşanmış ardından Kıbrıs meselesi Türk Dış Politikası’nın temel sorunu haline gelmiştir. Bu gelişmelerin gidişatı ve sonucu paralelinde Türk Dış Politikası’nda ABD ile ilişkiler temelli tek yönlülük sorgulanmış ve Türkiye’nin Üçüncü Dünya (Bağlantısızlar) ve İslam ülkeleriyle ilişkileri şekillenmiştir. Buradan hareketle, çalışma 1960-1980 yılları arası dönemdeki uluslararası gelişmelerin değerlendirerek bahsi geçen yıllarda Türkiye’nin dış politikasına çok yönlülük kazandırma çabalarını irdeleyecektir.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, İslam Ülkeleri, Üçüncü Dünya Ülkeleri, Çok Boyutlu Dış Politika, Tek Boyutlu Dış Politika

TURKEY’S RELATIONS WITH THE THIRD WORLD AND ISLAMIC COUNTRIES DURING 1960s AND 1970s

Abstract
There had been significant changes within the international system and the conduct of Turkish Foreign Policy between the period 1960 and 1980. During this period, the maneuvering capabilities of relatively smaller countries in international politics had increased as a result of the détente between the two superpowers of the international system, the USA and the Soviet Union. Turkey as a member of the Western camp of the Cold War was amongst one of those smaller countries that had benefited from the détente, and Turkish Foreign Policy acquired a multi-dimensional characteristic. In addition to the dynamics resulting from the détente, developments within international politics such as the Cuban Missile Crisis and the Cyprus issue led Turkish Foreign Policy to a reconsideration process of its traditional Western orientation. Seeing the detrimental effects, Turkey began to question its unidimensional foreign policy at the center of which there was the relations with the USA, and sought ways to improve its relations with the Third World and Islamic countries. In this respect, this study will analyze the international developments between 1960 and 1980, and elaborate Turkey’s efforts to adopt a multidimensional foreign policy approach.

Keywords: Turkey, Islamic Countries, Third World Countries, Multidimensional Foreign Policy, Unidimensional Foreign Policy