IRANIAN FOREIGN POLICY IN FLUX: IDEALISM-        
PRAGMATISM DICHOTOMY BETWEEN 1979 AND 1999

Özet
After the revolution in 1979, a new regime under the leadership of Ayatollah Khomeini was established in Iran. In the first decade of the revolution, Iranian state constructed a foreign policy discourse based on ideological preferences of the new regime, which involved three central components: universalism, export of revolution and independent foreign policy. This policy was resulted in the international isolation and economic deprivation of Iran.  However, in the second decade after the revolution, this discourse lost its power. The end of the war with Iraq in 1988 and the death of Khomeini in 1989 generated a more pragmatist and realist foreign policy. In this period, new governing elite who aimed to re-integrate the country to international economy and politics came to power. This paper presents an historical-analytical narrative of this shift in the Iranian foreign policy between 1979 and 1999. It also shows the ways in which political, economic and international factors played their role in varying degrees during this process.

Anahtar Kelimeler: Iran, Iranian Foreign Policy, Idealism, Realism, Pragmatism

DEĞİŞEN İRAN DIŞ POLİTİKASI: 1979 VE 1999 YILLARI ARASINDA İDEALİZM-PRAGMATİZM İKİLEMİ

Abstract
1979 yılı sonrasında İran’da Ayetullah Humeyni liderliğinde yeni bir rejim kurulmuştur. Devrimin ilk on yılında, İran Devleti yeni rejimin ideolojik tercihlerine dayanan bir dış politika söylemi oluşturmuştur. Bu söylemin üç temel bileşeni bulunmaktadır: Evrenselcilik, Devrim İhracı ve Bağımsız Dış Politika. Bu söylem, İran’ın uluslararası alanda izolasyonu ve ekonomik olarak kayıplar yaşaması ile sonuçlanmıştır. Öte yandan, İran Devleti’nin bu dış politika söylemi devrimin ikinci on yılı itibari ile değişmiştir. 1988 yılında Irak ile olan savaşın sona ermesi ve 1989 yılında Humeyni’nin ölümü ile İran Devleti daha pragmatik ve realist bir dış politika izlemeye başlamıştır. İktidara gelen yeni yönetim, ülkenin uluslararası siyaset ve uluslararası ekonomiye yeniden eklemlenmesi amacını gütmüştür. Bu makale, İran dış politikasında 1979 ve 1999 yılları arasında yaşanan bu değişimin tarihsel bir çözümlemesini yapmaktadır. Aynı zamanda siyasi, ekonomik ve uluslararası etkenlerin bu süreçte çeşitli düzeylerde rol oynadıklarını göstermektedir.

Keywords: İran, İran Dış Politikası, İdealizm, Realizm, Pragmatizm.